สปิเนลสังเคราะห์เคลือบผิวเลียนแบบพลอยมูนสโตน

โดย แสงทิพย์ แสงบัวงามล้ำ

พลอยมูนสโตนหรือมุกดาหารเป็นอัญมณี ที่อยู่ในกลุ่มออร์โธเคลส เฟลสปาร์ (Orthoclase feldspar) มีลักษณะการเหลือบแสงสีฟ้า-ขาว คล้ายกับการทอแสงนวลของพระจันทร์ ทั้งนี้เกิดจากการสะท้อนแสงที่โครงสร้างภายใน ของชั้นแร่ แอลไบต์ (Albite) และแร่ออร์โธเคลส เฟลสปาร์ (Orthoclase feldspar) เรียกว่าปรากฏการณ์อะดูราเรสเซนต์ (Adularescence)

จากการตรวจสอบเครื่องมือพื้นฐาน พบว่าพลอยดังกล่าวมีค่าดัชนีหักเห(RI) เท่ากับ 1.72 (Spot reading) และค่าความถ่วงจำเพาะ (SG) เท่ากับ 3.609 ไม่เรืองแสงภายใต้รังสี UV คลื่นยาว (Long Wave; LWUV) และมีการเรืองแสงภายใต้รังสี UV คลื่นสั้น (Short Wave; SWUV) เป็นสีฟ้าขุ่น(Chalky blue) (รูปที่ 1) เมื่อทดสอบภายใต้เครื่องมือ Polariscope พบลักษณะทางแสงเป็น ADR แบบ Cross hatch ซึ่งมีลักษณะคล้ายเส้นเงาสีดำซ้อนตัดกัน (รูปที่ 2) จากข้อมูลที่ได้เบื้องต้นสามารถสรุปได้ว่าพลอยชนิดนี้น่าจะเป็นพลอยสปิเนลสังเคราะห์ (Synthetic spinel) ไม่ใช่พลอยมูนสโตน (Moonstone) นอกจากนี้การตรวจสอบภายใต้กล้องจุลทรรศน์ (Microscope) พบเห็นร่องรอยของสารเคลือบผิวที่ลอกออกจากด้านก้นพลอย (รูปที่ 3)

ดังนั้นจึงทำการตรวจสอบเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลด้วยเครื่องมือชั้นสูงด้วยเครื่อง Laser Raman Spectroscope วึ่งผลวิเคราะห์บ่งชี้ว่าพลอยชนิดนี้เป็นพลอยสปิเนล (Spinel) และจากผลการวิเคราะห์ด้วยเครื่อง Energy Dispersive X-ray Fluorescence (EDXRF) ได้พบธาตุองค์ประกอบหลัก คือ ธาตุ แมกนีเซียม (Mg) และธาตุอลูมีเนียม (Al) แต่ไม่พบองค์ประกอบของธาตุสังกะสี (Zn) ซึ่งเป็นธาตุที่พบในสปิเนลธรรมชาติ(Natural spinel)ทำให้ระบุได้ว่าเป็นพลอยสปิเนลสังเคราะห์ (Synthetic spinel) ตามที่ได้สรุปไว้เบื้องต้น

ดังนั้นจากข้อมูลการตรวจสอบ ประกอบกับหลักฐานการตรวจดูด้วยกำลังขยายจึงสรุปได้ว่าพลอยตัวอย่างนี้เป็นพลอยสปิเนลสังเคราะห์(Synthetic spinel) ที่มีการปรับปรุงคุณภาพด้วยวิธีการเคลือบผิว เพื่อให้เกิดการเหลือบแสงเลียนแบบปรากฏการณ์อะดูราเรสเซนต์ (Adularescence) ที่พบในพลอยมูนสโตน (Moonstone)

ตัวอย่างศึกษาพลอยสปิเนลสังเคราะห์เคลือบผิวเลียนแบบพลอยมูนสโตน

รูปที่ 1: แสดงลักษณะการเรืองแสงภายใต้ Shor Wave (SW)

รูปที่ 2: แสดง Cross Hatch ภายใต้เครื่องมือ Polariscope
รูปที่ 3: แสดงลักษณะการเคลือบผิวภายใต้กล้อง Microscope