จริง หรือ ปลอม ตอนจบ

การทดสอบในตอนที่ 2 จะเป็นการทดสอบด้วยการใช้กรดไนตริคซึ่งมีความน่าเชื่อถือแต่ฟังดูแล้วค่อนข้างเป็นอันตรายพอสมควร แต่ในตอนที่ 2 เรามีวิธีการทดสอบเครื่องประดับว่าเป็นทองคำและแพลตทินัมของจริงหรือไม่ โดยขั้นตอนในการทดสอบที่ง่ายและเหมาะกับบุคคลทั่วไป

การทดสอบด้วยกรดสำหรับบุคคลทั่วไป
การใช้กรดในการทดสอบว่าเครื่องประดับทองคำและแพลตทินัมเป็นของจริงหรือไม่นั้นมาจากหลักการที่ว่า ทองคำและแพลตทินัมนั้นจะทำปฏิกิริยากับกรดไนตริคเพียงเล็กน้อยแต่ไม่ทำให้เกิดความเสียหายกับเครื่องประดับ แต่ทองคำและแพลตทินัมนั้นจะทำปฏิกิริยารุนแรงกับกรดกัดทอง (agua regia) ซึ่งได้จากการผสมกันระหว่างกรดไฮโดรคลอริคกับกรดไนตริค ซึ่งทำให้เครื่องประดับเกิดความเสียหาย

การทดสอบด้วยการใช้กรดไนตริคนั้นมีค่าใช้จ่ายที่ไม่แพงและยังทำให้เราสามารถแยกเครื่องประดับของจริงและปลอมหรือประมาณค่าความบริสุทธิ์ของโลหะที่เป็นเครื่องประดับได้ ซึ่งกรดไนตริคที่ใช้ในการทดสอบก็สามารถหาซื้อได้ตามร้านขายอุปกรณ์การทำเครื่องประดับทั่วไปราคาประมาณ 200-300 บาท โดยจะบรรจุในขวดพลาสติกทนกรดและป้องกันตกแตก ส่วนเครื่องมืออื่นๆ ที่จำเป็นต้องใช้ในการทดสอบก็มีดังนี้

สารละลายและอุปกรณ์

รูปที่ 1 สารละลายและอุปกรณ์ในการทดสอบ
  1. สารละลายกรดไนตริคที่ใช้ทดสอบ
  2. เข็ม, กระดาษชำระ, ผ้ากันเปื้อน, ขันใส่น้ำ, ถุงมือยาง และแว่นตาป้องกันกรดและสารละลายที่เป็นด่าง (baking soda) เพื่อใช้ล้างบริเวณที่โดนกรดจากการทดสอบ
วิธีการทดสอบ

  1. นำสารละลายและอุปกรณ์ทั้งหมดไปทำการทดสอบในที่โล่งและมีลมถ่ายเทได้สะดวก
  2. สวมเครื่องมือป้องกันได้แก่ ถุงมือยาง, แว่นตา และผ้ากันเปื้อน
  3. ใช้เข็มขูดกับเครื่องประดับที่ต้องการทดสอบบริเวณซอกมุมที่สังเกตได้ง่าย ไม่ควรขูดบริเวณที่เป็นจุดเด่นเพราะการทดสอบอาจทำให้เกิดคราบสกปรกกับเครื่องประดับได้
  4. ทำการหยดกรดไนตริคที่ใช้ในการทดสอบบริเวณที่ใช้เข็มขูดไว้แล้วสังเกตผล
  5. ล้างทำความสะอาดเครื่องประดับที่ใช้ทดสอบ
การสังเกตผลการทดสอบ

รูปที่ 2 การทดสอบด้วยกรดไนตริค
กับตัวอย่างที่เป็นเครื่องประดับเงินชุบทอง

รูปที่ 3 การทดสอบด้วยกรดไนตริค
กับตัวอย่างที่เป็นเครื่องประดับทอง 14 k
วิธีการสังเกตการเปลี่ยนแปลงของสีในตำแหน่งที่ทำการหยดกรดไนตริคดังตาราง
ชนิดเครื่องประดับ ผลจากการทดสอบด้วยกรดไนตริค
ทองคำตั้งแต่ 18K ขึ้นไป ไม่มีการเปลี่ยนสี
ทองคำ 14K ไม่มีการเปลี่ยนสีหรือเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน
ทองคำ 10K เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล
ทองคำที่ต่ำกว่า 10K ลงไป เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือสีเขียว
แพลตทินัม ไม่มีการเปลี่ยนสี
เงิน เปลี่ยนเป็นสีขาวหรือสีเทา
เหล็ก (stainless steel) ไม่มีการเปลี่ยนสี
ทองแดง, นิกเกิล เปลี่ยนเป็นสีเขียว
ทองเหลือง เปลี่ยนเป็นสีเขียว

รูปที่ 4 การทดสอบด้วยกรดไนตริคกับตัวอย่างที่เป็นเครื่องประดับชนิดอื่น

จากรูปตัวอย่างในการทดสอบด้วยกรดไนตริค รูปที่ 2 ใช้เครื่องประดับที่เป็นเงินแล้วชุบด้วยทองคำ เมื่อทดสอบแล้วบริเวณที่ทดสอบด้วยกรดไนตริคจะเปลี่ยนสีเป็นสีเทาเข้ม ส่วนในรูปที่ 3 ใช้เครื่องประดับทองคำที่มีตราประทับ 14k เมื่อทำการทดสอบกับกรดไนตริคแล้วสังเกตการเปลี่ยนสีจะเห็นได้ว่าบริเวณที่ทดสอบเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและสีเขียว นั้นแสดงว่าเครื่องประดับชิ้นนั้นมีค่าความบริสุทธิ์ของทองคำต่ำกว่าที่มีตราประทับว่าเป็นเครื่องประดับคือ 14k